Yukarıda bahsedilen zararlar radyasyonun dozuna göre

GEBELİKTE (HAMİLELİKTE) RÖNTGEN ÇEKTİRMEK (RADYASYON)
HAMİLELİK SIRASINDA RÖNTGEN ÇEKİLMESİ
Rötgen (röntgen filmi) ve iyonize radyasyon çok yüksek dozlarda insanlar üzerinde bazı zararlar verebilir. Bunlar:
– Anne karnında ölüm
– Çeşitli malformasyonlar
– Büyüme ve gelişme geriliği
– Kanser

Yukarıda bahsedilen zararlar radyasyonun dozuna göre ve gebeliğin hangi döneminde maruz kalındığına göre değişiklik gösterir.

5 rad (5000 mrad) (0.05 Gy) altında radyasyon dozunun gebelik üzerinde düşük, ölüm, anomali, gelişme geriliği, zeka geriliği gibi kötü etkiler gösterdiğine dair kanıt yoktur. 5 – 10 rad arasındaki dozlarla ilgili net bir bilgi olmasa da 10 rad (10000 mrad) (0.1 Gy) dozun üzerinde radyasyon ile konjenital malformasyon riskinin arttığını gösteren çalışmalar daha nettir. Aşağıdaki listede de görüldüğü gibi çekilen tanısal röntgenler burada bahsedilen 5 rad (5000 mrad) sınırının çok altında radyasyon yaymaktadır.

Aşağıdaki listeye göre örneğin yaklaşık 20 karın filmi (veya karın tomografisi) 5000 mrad sınırına ulaşabilmektedir. Yine yüzlerce diş röntgeni veya göğüs röntgeni ancak bu sınıra ulaşabilmektedir. Ancak yine de hamilelik sırasında gereksiz röntgen çekimlerinden uzak durmak gerekir ve mümkünse karın bölgesini kurşun yelekle korumak gerekir. Acil olmayan rötgen filmleri gebelikten sonraki döneme ertelenmelidir.

Gebeliğin döllenmeden sonraki ilk 14 gününde embriyo radyasyona çok hassastır ve genellikle “ya hep ya hiç” kuralına göre gebelik ya tamamen sona erer (düşük veya ölüm) veya gebelik normal olarak devam eder. Bu dönemde anomali veya büyüme geriliğine sebep olduğu gözlenmez. Bu ilk 14 günden sonra yüksek doz radyasyona maruz kalındığında zeka geriliği ve beyin, göz ve diğer organlarla ilgili anomaliler ve büyüme geriliği gelişebilir. 20-25 haftalardan sonra fetus radyasyonun teratojenik (anomali yapıcı) etkilerine daha dirençlidir.
Anne karnında iken radyasyona maruz kalan çocuklarda bazı kanserlerin (lösemi) daha sık görülebileceğini belirten çalışmalar vardır. Bu risk artışı 5 rad’ın altında (1-2 rad) dozlara maruziyette de izlenmektedir.

Çeşitli rötgen filmlerinde ve bilgisayarlı tomografide fetusun maruz kaldığı doz (mrad biriminden) :
– Bir göğüs filmi: 1 mrad’daz az
– Bir karın filmi: 200-300 mrad
– Bir IVP: 400-900 mrad
– Boyun ve sırt omurilik filmleri: 1 mrad’dan az
– Lumbar vertebra filmi: 400-600 mrad
– Bir diş filmi: 0.01
– Mamografi: Önemsenmeyecek kadar az miktarda
– Göğüs CT (Bilgisayarlı tomografi): 30 mrad
– Karın CT (Bilgisayarlı tomografi): 250 mrad

Radyasyon birimleri:
1 rad = 0.01 gray (Gy) = 0.01 sievert (Sv) = 1 rem
1 rad = 1000 mrad = 10 mGy = 0.01 Gy
1 rem = 1000 mrem = 10 mSv = 0.01 Sv

10 AYLIK GEBELİK

10 AYLIK GEBELİK (ON AYLIK HAMİLELİK)
GEBELİĞİN ONUNCU AYI
(40. HAFTADAN SONRAKİ DÖNEM)

Normal bir gebelik genellikle 38 ile 40. haftalar arasında bebeğin doğumu ile sonuçlanır. Gebelik haftasının 40 haftayı tamamlamasına rağmen doğumun olmaması durumunda gebeliğin onuncu ayına girilmiş olunur.

Gebelik haftasının belirlenmesinde en güvenli yöntem anne adayının son adet tarihinin doğru hatırlanması ve ilk 12 haftada yapılan ultrason ölçümünde bu tarihin doğrulanmasıdır.
Gerçek bir gün geçmesi hem doğum öncesi dönemde hem doğum esnasında hem de doğum sonrası dönemde çocuk için çeşitli tehlikeleri olan bir durumdur. Bu yüzden gün geçmesi hem anne adayı hemde doktoru tarafından dikkatle üzerinde durulması gereken bir durumdur.

Gün geçmesi olan gebeliklerde karşılaşılabilecek sorunlar şunlardır:
– Bebeği besleyen yani bebeğin eşinin yaşlanmasına bağlı bebeğe giden besin maddeleri ve oksijen azaldığında bebekte doğum öncesi dönmede ve doğum esnasında bebeğin oksijenlenmesi ve dolayısı ile kalp atımlarında bozulmalar olabilir.
– Günü geçen hastaların suyu giderek azalarak bebeğin kordonuna baskı yapmasına neden olabilir buda bebeğin beslenmesini ve oksijen almasını bozabilir.
– Gün geçmesi durumlarında bebek dışkısını doğumdan önce yada doğum esnasında yapabilir ve bu ilk dışkı bebek doğmadan önce yada daha sıklıkla bebek doğduktan sonra ilk nefesini aldığında bebeğin akciğerine kaçarak solunum sıkıntısı yaratabilir.
– Günü geçen gebeliklerde bebekler daha iri olabilir ve buna bağlı doğumla ilgili sorunlar yaşanabilir.

Gün geçmesi olan gebelikler yukarıda belirtilen sorunlar nedeniyle daha yakından takip gerektirirler.

Gün geçmesi gebelerinin takibi aşağıdaki şekilde yapılmalıdır:
1. Gün aşırı NST (bebek kalp atımlarının kaydedilmesi) kaydı yapılarak bebek kalp atımlarının değerlendirilmesi
2. Anne tarafından bebek hareketlerinin dikkatli olarak sayılması; azalması veya yokluğu durumunda doktora başvurulması
3. Gün aşırı ultrason ile bebeğin suyunun ve hareketlerinin değerlendirilmesi
4. Su gelmesi, kanama ve ağrıların başlaması gibi durumlarda hastaneye başvurulmalıdır.

Gün geçmesi gebeliklerinde yukarıda saydığımız kontrollerde sıkıntı olmaz ve doğum 41. haftaya kadar hala gerçekleşmez ise gebe hastaneye yatırılır. Doğum, eğer ek bir sorun yoksa suni sancı ile normal yolla yaptırılmaya çalışılır. Eğer herhangi bir sıkıntı varlığında veya suni sancıya rağmen doğum gerçekleşmezse sezaryen ile doğum diğer bir seçenektir.

Anne adayları hangi konularda bilgilenmelidir

GEBELİK ÖNCESİ VE HAMİLELİKTE ANNE ADAYLARININ BİLGİLENDİRİLMESİ
ANNE ADAYLARININ VE TOPLUMDAKİ BÜTÜN KADINLARIN GEBELİK, DOĞUM VE ANNELİK KONULARINDA BİLGİLENMESİNİN ÖNEMİ:
Anne adaylarının gebelik öncesi dönemden başlayarak hamilelik boyunca bütün gelişmeler ve beklenen durumlar hakkında bilgilendirilmesi annelerin daha bilinçli ve sağlıklı, güvenli bir hamilelik dönemi geçirmesini sağlar. Bu bilgilendirme bazı konularda babayı da kapsamalıdır, bu sayede baba da anne adayına destek olabileceği konularda bilinçlenmiş olur. Doğumdan sonra da lohusalık ve bebek bakımı gibi konularda annelerin bilgilendirilmesi gerekir. Bu bilgilendirme çalışmalarının hastanelerde, özel merkezlerde, televizyonda, gazete, dergi ve internet gibi ortamlarda yaygınlaşması ülkedeki anne adaylarının hamileliği, doğumu başka bir deyişle kendilerini daha iyi tanımalarını sağlar. Bilgilenmek cesaret ve huzur getirir, tersine bilgisizlik ve kulaktan dolma bilgilerle yaşamak korku, endişe, cesaretsizlik, özgüven eksikliği, kararsızlık gibi durumlara neden olur. Ülkemizde hamilelik ve doğum konusunda yaşanan bazı sorunların temelinde genç kzıların kulaktan dolma yanlış bilgilerle büyümeleri, gerçek olmayan bazı hurafelere inandırılmaları, gerçek ve bilimsel bilgilerin onlara ulaştırılmaması yatmaktadır. Bilinçli ve doğru bilgilerle donanmış anne adayları hamilelikte ve doğumda kendine güvenir, gerektiği durumda doktoru ile birlikte karar verme aşamalarına daha sağlıklı katılır, sağlıklı fikirler ileri sürer; bütün bunların sonucunda ülkede anne ve bebek sağlığı daha üst seviyelere taşınır.

Anne daylarının bilgilendirilme düzeyi ve kapsamı kadının ve ailesinin eğitim, kültürel ve sosyoekonomik düzeyine göre değişebilmekle birlikte her aileye uygun kapsam ve biçimde belli bazı bilgiler ulaştırılmalıdır. Dünyada çeşitli ülkelerde çeşitli şekillerde bu tür uygulamalara ağırlık verilmelidir.

Anne adayları hangi konularda bilgilenmelidir:
Gebelik öncesinde:
– Kadın anatomisi
– Doğru ve dengeli beslenme
– Akraba evliliği ve genetik hastalıklar
– Anne adayının varsa kronik hastalıkları hakkındda bilgi ve bunların gebeliğe etkisi
– Sigara ve alkol kullanımı hakkında bilgiler
– Cinsel ilişki, aile planlaması, doğumlar arasında yeterli ara verilemesi ve gerekli doğum kontrol yöntemler

Hamilelik boyunca:
– Hamilelikte yapılacak tahliller ve testler
– Hamilelikte beslenme
– Hamilelikte kullanılması gerekenler ilaçlar, vitaminler
– Hamileliğin anne adayının vücudunda meydana getireceği değişiklikler
– Hamilelikte annenin karşılaşacağı şikayet ve belirtiler
– Bebeğim gelişim aşamaları
– Hamilelikte uygulanan tarama testleri ve amaçları, sonuçları
– Sigara, alkol, tatlandırıcılar ve kafein gibi hamilelikte dikkat edilmesi gereken maddeler
– Hamilelikte araba, uçak v.b yolculuklar
– Hamilelikte cinsel ilişki
– Hamilelikte giyinme
– Hamilelikte psikolojk değişiklikler
– Hamilelikte kilo alımı
– Hamilelikte egzersiz ve spor
– Hamilelikte ultrasonografi, faydaları ve sınırları
– Annenin bebek hareketlerini sayması ve takip etmesi